CIDA 2026

Son yıllarda geliştirilen “hibrit-artırılmış zeka” ve “hibrit bilişsel otorite” çerçeveleri, insan-makine işbirliğinin salt otomasyon değil; karar verme, bilgi üretimi ve yorumlama süreçlerinde ortak bilişsel özneleşme yarattığını vurgulamaktadır. Yapay zekanın insan bilişine “bilişsel uzantı” ya da “System 0” olarak eklemlenmesi, insanların bilgiye erişme, problem çözme ve öğrenme biçimlerini kökten dönüştürmekte; yapay zeka sistemlerini pasif araçlardan çok, insan düşünme süreçlerini önceleyen ve şekillendiren bilişsel ortaklara dönüştürmektedir. Bu dönüşüm, zekayı bir yandan “insan gibi düşünmek”ten çok “rasyonel davranma” ve “problem çözme” kapasitesine indirgerken, diğer yandan bu indirgemeci, araçsal çerçevenin ötesine geçen yeni etik, politik ve kültürel tartışmaları da gündeme taşımaktadır.

Sempozyum, bu bağlamda Weber’in “araçsal akılcılık” kavramı ile Habermas’ın “iletişimsel eylem” teorisi arasındaki diyalektik gerilimi merkeze almaktadır. Yapay zeka, yalnızca verimliliği maksimize eden araçsal bir nesne olarak mı kalacaktır; yoksa etik, toplumsal sorumluluk ve kamusal müzakere ilkeleriyle uyumlu bir aktör olarak mı kurgulanacaktır? Yapay zeka temelli arayüzler, sohbet botları, sosyal botlar ve dijital asistanlar üzerinden şekillenen insan-makine iletişimi (Human-Machine Communication, HMC) alanı, YZ’yi yalnızca bir iletim kanalı olmaktan çıkararak, anlam üretimine katılan, duygulanımı simüle eden, söylem kuran sentetik iletişimci ve “algoritmik özne” olarak düşünmeyi gerektirmektedir. Nitel çalışmalar, insanların yapay zeka sistemleriyle kurdukları etkileşimi salt komut-yanıt düzenine indirgemediklerini; rol yapma, duygusal nezaket, oyunlaştırma ve ilişkisellik stratejileriyle algoritmik bir “yarı-özne”yle karmaşık bir iletişim pratiği geliştirdiklerini ortaya koymaktadır. Böylece iletişim, insan ve makine arasında kurulan, hem insani iletişim kalıplarını yeniden üreten hem de dönüştüren diyalektik bir süreç olarak belirginleşmektedir.

Diğer yandan, insanı her şeyin ölçüsü kabul eden hümanist idealin yerini alan posthümanist perspektif, özneyi makine-oluş ve yeryüzü-oluş gibi transversal bağlamlarda yeniden tanımlamayı zorunlu kılmaktadır. Yapay zeka destekli kolektif zeka modelleri, karmaşık toplumsal sorunların çözümünde insan toplulukları ile yapay ajanların çok katmanlı ağlarda birlikte çalıştığı yeni organizasyon biçimlerine işaret etmektedir. Bu hibrit kolektif yapılarda, bilgi üretimi ve otoritesi dağıtılmış hale gelirken; yapay zeka, iletişimsel akışları filtreleyen, önceliklendiren ve biçimlendiren bir “altyapı öznesi” olarak söylem ve güç ilişkilerini de yeniden kurmaktadır. Bu çerçevede, YZ’nin “niyetlilik” barındırmayan dili ile insan dili arasındaki ontolojik farklar; Walter Benjamin’in ifadesiyle iletişimin “aura”sının, yani “şimdi ve burada”lığının kaybı; anlamın, bilginin ve iktidarın dijital-otomatik rejimler altında nasıl müzakere edildiği sorusuyla iç içe geçmektedir.

Böylece yapay zeka çağında zekanın dönüşümü ile iletişimin diyalektiği birbirinden ayrılamaz hale gelmektedir: Zeka, insan-makine hibrit sistemlerinde örgütlenirken; iletişim, bu sistemlerin içinde anlamın, bilginin ve iktidarın nasıl dağıtıldığı, dönüştürüldüğü ve tartışmaya açıldığı başat bir alan olarak önem kazanmaktadır. Eğitimden sağlık iletişimine, dijital platformlardan kamusal tartışma alanlarına kadar uzanan geniş bir yelpazede, zekanın dışsallaştığı (bilginin modellerde somutlaştığı), içselleştiği (yapay zeka çıktılarının zihinsel modelleri yeniden kurduğu) ve insan-YZ hibrit sistemleri üzerinden genişlediği çok katmanlı süreçler gözlemlenmektedir.

Sempozyum, söz konusu dönüşümü disiplinler arası bir perspektifle tartışmayı; hibrit zekâ, kolektif zekâ, insan-makine iletişimi (HMC) ve posthümanist kuramlar ekseninde; yapay zekâ temelli yeni biliş ve iletişim sistemlerinin felsefî, kuramsal, ampirik ve normatif boyutlarını tartışmayı hedeflemektedir. Bu kapsamda, Weber’in araçsal akılcılığı ile Habermas’ın iletişimsel eylem kuramı arasındaki diyalektik gerilimden hareketle, yapay zekânın yalnızca teknik bir araç mı yoksa iletişimsel bir aktör mü olduğu sorusu da çok boyutlu biçimde ele alınacaktır.

Sempozyum kapsamında; halkla ilişkilerden gazeteciliğe, reklamcılıktan görsel iletişim tasarımına, pazarlama iletişiminden siyasal iletişime, kültürel çalışmalardan dijital etik ve medya çalışmalarına kadar geniş bir yelpazede; yapay zekâ, dijital platformlar, algoritmik içerik üretimi, veri odaklı iletişim, yanlış bilgilendirme, dijital kültür ve yeni medya ekosistemlerine odaklanan çalışmaların sunulması beklenmektedir.

Ulusal ve uluslararası düzeyde geniş bir katılımla gerçekleştirilmesi planlanan sempozyumda, araştırmacıları, lisansüstü öğrencileri ve alanın tüm ilgililerini 5. Uluslararası Dijital Çağda İletişim Sempozyumu (CIDA International)’a davet ediyoruz.

Bildiriler, aşağıdaki temalarla sınırlı olmamak üzere özellikle şu eksenlere odaklanabilir:

Zekanın Dönüşümü ve Hibrit/ Kolektif Zeka

• Hibrit Zeka Çağında İletişim Üretimi
• Kolektif Zeka ve Dijital Kamusal Alan
• Yapay Zeka Destekli İletişimde Editoryal Otoritenin Dönüşümü
• İnsan-Makine Etkileşiminde Güven, Şeffaflık ve Etik İletişim
• Katılımcı Kültürden Hibrit Üretime
• Platformlaşan İletişim Ekosistemlerinde Algoritmik Güç ve Görünürlük
• Dağıtık Zeka ve Enformasyon Akışları
• Platform Kapitalizmi ve İletişim
• Ağsal Zeka Bağlamında Dijital Kültür ve Anlam Üretimi
• Kolektif Zekadan Algoritmik Kürasyona

İnsan-YZ İletişimi ve Yeni Diyalektikler

• İnsan-Makine İletişimi (HMC) Bağlamında Yeni İletişim Paradigmaları
• Sentetik İletişimciler ve Medyada Temsilin Dönüşümü
• Hibrit İletişim Modelleri
• Yapay Zeka Temelli İçerik Üretiminde Kaynak Güvenilirliği ve İletişim Etiği
• Dijital Medyada Yapay Zeka “Konuşmacılar”: Söylem, temsil ve ikna süreçleri
• HMC Perspektifinden Kurumsal İletişim
• Özne/Nesne Sınırları, Algoritmik Öznellik ve İletişimin Diyalektiği
• Duygulanım, güven, otorite ve bağımlılık ekseninde insan-YZ diyalogları

Halkla İlişkilerde Yapay Zeka ve Stratejik İletişim

• Yapay zeka destekli kurumsal itibar yönetimi ve iletişim stratejileri
• Veri odaklı halkla ilişkiler/Kriz  iletişiminde yapay zeka ve erken uyarı sistemleri
• Halkla ilişkilerde mesleki dönüşümü, yeni beceriler-araçlar
• Yapay zeka ve kurumsal şeffaflık / hesap verebilirlik/etik tartışmaları
• Dijital aktivizm ve halkla ilişkiler pratikleri

Gazetecilikte Yapay Zeka Dönüşümü

• Haber üretim ve dağıtım süreçlerinde yapay zeka/Robot gazeteciliği ve otomatik haber yazımı
• Veri gazeteciliği ve görselleştirme
• Bağımsız medya ve sürdürülebilirlik

• Haber doğrulama (fact-checking) /Deepfake ve görsel/ses manipülasyonu
• AI ile üretilen haberlerin güvenilirliği Kamu güveni ve algoritmik şeffaflık/Editoryal Etik

Görsel İletişim Tasarımı ve Yapay Zeka

• Üretken yapay zeka ile görsel üretim ve yaratıcılığın yeniden tanımlanması

• Tasarım süreçlerinde insan-yapay zeka iş birliği/ Otomatik tasarım araçları ve yaratıcı süreçlerin dönüşümü
• Yapay zeka ile logo, afiş ve kurumsal kimlik tasarımı
• Tasarımda hız, verimlilik ve standardizasyon tartışmaları
• Estetik üretimde algoritmik etkiler ve anlam üretimi

Reklamcılıkta Yapay Zeka ve Yaratıcı Endüstriler

• Üretken yapay zeka ile metin, kampanya ve reklam üretimi
• Yaratıcılığın dönüşümü: insan-makine iş birliği
• Kişiselleştirilmiş reklam deneyimleri
• Reklamda etik, manipülasyon ve tüketici hakları
• Marka anlatılarında yapay zeka kullanımı

Radyo ve Ses Temelli Medyada Yapay Zeka

• Yapay zeka destekli radyo yayıncılığı ve otomatik içerik üretimi
• Podcast ekosisteminde yapay zeka
• Sesli asistanlar ve konuşma arayüzleri ile yeni dinleme pratikleri
• Yapay zeka ile ses tasarımı, kurgu ve yayıncılık süreçlerinin dönüşümü
• Dijital radyo platformlarında algoritmik kürasyon ve içerik görünürlüğü
• Sesli medyada güven, otorite ve “sentetik ses” tartışmaları

Sinemada Yapay Zeka ve Hibrit Yaratıcılık

• Üretken yapay zeka ile senaryo yazımı, karakter tasarımı ve görsel üretim
• Sinemada insan-yapay zeka iş birliği: hibrit yaratıcı süreçler
• Derin öğrenme ve görsel efekt teknolojileri: gerçeklik ve temsilin dönüşümü
• Deepfake teknolojileri ve sinemada etik, temsil ve güven sorunları
• Yapay zeka ile kurgu, post-prodüksiyon ve dağıtım süreçlerinin otomasyonu
• Sinema anlatısında algoritmik estetik ve yeni anlatı biçimleri
• Dijital platformlar (Netflix vb.) ve veri odaklı içerik üretimi

Televizyon ve Platform Ekosistemlerinde Yapay Zeka

• Televizyon yayıncılığında yapay zeka destekli içerik üretimi ve programlama
• Streaming platformlarında algoritmik öneri sistemleri ve izleme kültürü
• Yapay zeka ile kişiselleştirilmiş içerik deneyimi ve hedef kitle analitiği
• Haber ve canlı yayınlarda otomasyon: robot sunucular ve sentetik spikerler
• Televizyonda veri odaklı reyting ölçümü ve izleyici davranışı analizi
• Platformlaşma sürecinde televizyonun dönüşümü: lineer yayından dijital akışa
• Televizyon içeriklerinde yapay zeka, etik ve manipülasyon tartışmaları

Pazarlama İletişiminde Yapay Zeka ve Veri Ekonomisi

• Yapay zeka ile müşteri deneyimi tasarımı, tüketici davranışları, veri analitiği
• Kişiselleştirme ve mikro hedefleme stratejileri
• Büyük veri (big data) ve iletişim karar süreçleri
• Nöropazarlama ve yapay zeka entegrasyonu
• Dijital pazarlamada etik ve mahremiyet

Siyasal İletişim ve Demokrasi

• Dijital kampanyalar ve seçim iletişimi
• Sosyal medya aktivizmi ve kolektif eylem
• Algoritmaların siyasal süreçlere etkisi
• Kamu Diplomasisi ve yapay zeka

Kültürel Çalışmalar ve İletişimin Diyalektiği

• Kültür, teknoloji ve anlam üretiminin dönüşümü
• Popüler kültür ve dijitalleşme
• Direniş pratikleri ve alternatif medya
• Kimlik politikaları ve temsil mücadeleleri

İletişim Etiği ve Dijital Haklar

• Yapay zeka etiği ve sorumluluk
• Veri güvenliği, mahremiyet ve etik ihlaller
• Dijital etik, ifade özgürlüğü ve nefret söylemi
• Otomasyon çağında etik karar alma süreçleri

Eğitim, İletişim ve Dijital Okuryazarlık

• Akademide dönüşen bilgi üretim süreçleri
• Dijital Pedagoji: İletişim Fakültelerinde Müfredatın Dönüşümü
• Yapay Zeka Okuryazarlığı: Yeni Nesil İletişimcilerin Yetkinlik İnşası
• Akademide dönüşen bilgi üretim süreçleri ve üretimde Yeni Araçla
• Araştırma Yöntemlerinde Etik ve Teknoloji

Spor Endüstrisinde İletişim ve Yapay Zeka

• Spor medyasında veri analitiği ve içerik üretimi
• Yapay zeka ile performans analizi, taraftar deneyimi ve dijital etkileşim
• E-spor ve yeni iletişim ekosistemleri
• Spor pazarlaması ve sponsorluk stratejileri
• Yayıncılık teknolojileri ve spor anlatısının dönüşümü

Kültür, Sanat ve Yaratıcı Üretimde Yapay Zeka

• Yapay zeka ile sanat üretimi, sanatın özgünlüğü ve yaratıcılık tartışmaları
• Dijital sergiler, müzeler ve deneyim tasarımı
• Kültürel mirasın dijitalleşmesi
• Sinema, müzik ve görsel sanatlarda yapay zeka
• Kültür endüstrilerinde otomasyon ve emek

Finansal İletişim Ekosisteminde Yapay Zeka

• Yapay zeka ile yatırımcı ilişkileri yönetimi
• FinTech uygulamaları, kripto varlıklar ve dijital finans iletişimi
• Algoritmik ticaretin iletişim boyutu
• Yapay zeka destekli finansal okuryazarlık
• Bankacılıkta chatbotlar ve müşteri iletişimi

Sağlık İletişimi ve Teknoloji

• Dijital sağlık iletişimi ve tele-tıp
• Sağlıkta yapay zeka uygulamaları
• Risk iletişimi ve kriz yönetimi

Disiplinlerarası Kesişimler

• Algoritmik karar alma ve toplumsal etkiler
• Yapay zeka etiği ve regülasyon politikaları
• Dijital kapitalizm ve iletişim
• Veri, güç ve ideoloji ilişkisi
• İletişimin geleceği: post-insan tartışmaları
• İnsan-makine etkileşimi ve iletişim teorileri
• Generatif AI ve yaratıcı endüstriler